พระโกศทองคำ

พระโกศทองคำ หรือพระโกศพระบรมอัฐิ คือ พระโกศสำหรับบรรจุพระบรมอัฐิของพระเจ้าแผ่นดิน สมเด็จพระราชินีหรือพระประยูรวงศ์มาแต่อดีตมักสร้างด้วยโลหะมีค่า เช่น ทอง เงิน หรือโลหะอื่นแล้วกะไหล่ด้วยทองประดับอัญมณีหรือรัตนชาติเพื่อให้สวยงามสมพระเกียรติ มีลักษณะรูปทรงกระบอก ประกอบด้วยส่วนฐาน ส่วนตัวพระโกศที่เป็นทรงกระบอกปากผายและฝาสำหรับปิดส่วนบน รูปทรงโดยรวมอาจเป็นแปดเหลี่ยมหรือทรงกลมแล้วแต่ความเหมาะสม ถ้าเป็นระดับสูงมักมียอดทรงมงกุฎ ประดับด้วยพุ่ม หรือฉัตรตามฐานันดรศักดิ์ ประดับตกแต่งให้งดงามสมพระเกียรติด้วย ดอกไม้เอวที่ส่วนฐาน ดอกไม้เพชร หรือดอกไม้ไหวที่ส่วนฝาและเฟื่องพู่ระย้าที่ปากฝาพระโกศ ภายในบรรจุพระโกศศิลาซึ่งทำด้วยศิลาสีขาวเป็นทรงกระบอกมีฝาเช่นเดียวกันเพื่อใช้บรรจุพระบรมอัฐิ โดยพระโกศศิลาจะอยู่ชั้นในรองจากพระโกศทองด้านนอกตามประเพณีหลังจากเสร็จสิ้นงานถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระราชทานพระเพลิงพระศพ หรือเผาศพแล้วจะมีการเก็บพระบรมอัฐิ พระอัฐิ หรืออัฐิ และพระบรมราชสรีรางคาร พระสรีรางคาร หรือเถ้ากระดูก นำไปบำเพ็ญกุศลอีกครั้งหนึ่งก่อนจะนำไปเก็บรักษาบูชา ณ สถานที่อันสมควร เพื่อแสดงความเคารพ ความอาลัยและความกตัญญู สำหรับพระบรมอัฐิ พระอัฐิ หรืออัฐิ และพระบรมราชสรีรางคาร พระสรีรางคาร หรือเถ้ากระดูกส่วนที่เหลือมักนำไปลอยในแม่น้ำ ตามคติความเชื่อลัทธิฝ่ายพราหมณ์ซึ่งเชื่อว่าเป็นการล้างบาปแก่ผู้วายชนม์ และเพื่อให้ได้ไปสู่ สรวงสวรรค์
      ในส่วนพระโกศพระบรมอัฐิ พระอัฐิ นั้นขณะที่เตรียมงานจะสร้างพระโกศพระบรมอัฐิ พระอัฐิ ควบคู่ไปตามโบราณราชประเพณี พระโกศพระบรมอัฐิพระมหากษัตรย์ และสมเด็จพระอคัรมเหสีจะทำด้วยทองคำ ลงยาราชาวดี บางส่วนประดับเพชร พลอย เช่น ที่เฟื่องพุ่มยอด และเครื่องประดับอื่น ๆ ส่วนพระโกศพระอัฐิของพระบรมวงศ์ชั้นสมเด็จเจ้าฟ้าลงมาถึงพระองค์เจ้าต่างกรมชั้นสมเด็จกรมพระยา ทำด้วยทองคำลงยา ทั้งนี้ในการสร้างพระโกศพระบรมอัฐิ พระอัฐิ มักมีการจำลองแบบตามอย่างที่เคยสร้างกันสืบมาตามพระราชประเพณีโดยอาจแตกต่างกันในส่วนรายละเอียด งานสร้างพระโกศพระบรมอัฐิของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรครั้งนี้ แบ่งออกเป็น ๔ รูปแบบ คือ พระโกศพระบรมอัฐิ ที่ประดิษฐาน ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระโกศ พระบรมอัฐิที่จะทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร พระโกศ พระบรมอัฐิที่จะทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ และพระโกศพระบรมอัฐิที่จะทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์อัครราชกุมารี และทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญาสิริวัฒนาพรรณวดี

ชิ้นงาน